SINT-KARELSMOLEN
Midden in het bijzondere polderlandschap van De Moeren staat de Sint-Karelsmolen: een opvallende molen met een uitzonderlijke functie. Deze historische poldermolen is de enige overgebleven vijzelmolen in België die vandaag nog water opvijzelt met een door windkracht aangedreven schroef van Archimedes.
De molen is niet alleen een herkenningspunt in het landschap, maar vertelt ook het verhaal van de eeuwenlange strijd tegen het water in de Westkustpolder.
De molen is niet alleen een herkenningspunt in het landschap, maar vertelt ook het verhaal van de eeuwenlange strijd tegen het water in de Westkustpolder.
DE MOEREN
De Moeren, een landelijke deelgemeente van Veurne, is het laagstgelegen punt van België. Het ligt ruim twee meter onder het gemiddelde zeeniveau. De naam verwijst naar de vroegere toestand van het landschap: een uitgestrekt moerasgebied dat zich vroeger uitstrekte tot over de huidige Frans-Belgische grens (Les Moëres).
In de 17e eeuw werd het gebied drooggelegd door architect en ingenieur Cobergher, in opdracht van aartshertog Albrecht en aartshertogin Isabella. Een groot aantal windmolens pompte het overtollige water uit de laaggelegen Moeren weg en voerde het af naar hoger gelegen gebieden.
Het huidige landschap is nog steeds een weerspiegeling van deze drooglegging: rechte wegen met bomenrijen, grote vierkante of rechthoekige percelen en waterlopen die het gebied structureren. Hier en daar staat nog een oude windmolen of de resten ervan waarmee water werd opgevijzeld.
In de 17e eeuw werd het gebied drooggelegd door architect en ingenieur Cobergher, in opdracht van aartshertog Albrecht en aartshertogin Isabella. Een groot aantal windmolens pompte het overtollige water uit de laaggelegen Moeren weg en voerde het af naar hoger gelegen gebieden.
Het huidige landschap is nog steeds een weerspiegeling van deze drooglegging: rechte wegen met bomenrijen, grote vierkante of rechthoekige percelen en waterlopen die het gebied structureren. Hier en daar staat nog een oude windmolen of de resten ervan waarmee water werd opgevijzeld.
Kaart van De Moeren na de tweede drooglegging in de 18e eeuw
|
Wenceslas Cobergher
|
SINT-KARELSMOLEN
De Sint-Karelsmolen dateert van ongeveer 1850 en had, net als zijn voorgangers, een belangrijke taak: het bemalen van de laaggelegen Moeren. Met behulp van een vijzel wordt het water vanuit de Moeren opgepompt naar de hoger gelegen Ringsloot.
De molen werkt volgens het zogenaamde Cobergher-systeem: een techniek waarbij windkracht wordt gebruikt om het waterpeil te beheren. Dankzij deze unieke combinatie van historische bouw, molentechniek en waterbeheer is de Sint-Karelsmolen een uitzonderlijk erfgoedobject.
De molen werkt volgens het zogenaamde Cobergher-systeem: een techniek waarbij windkracht wordt gebruikt om het waterpeil te beheren. Dankzij deze unieke combinatie van historische bouw, molentechniek en waterbeheer is de Sint-Karelsmolen een uitzonderlijk erfgoedobject.
RESTAURATIE
|
Om de unieke werking van de molen te bewaren, werd beslist om de Sint-Karelsmolen niet alleen bouwkundig, maar ook technisch te restaureren. Daarbij werd een nieuwe vijzel geplaatst die opnieuw door windkracht wordt aangedreven.
Zo werd de eigenheid, het bestaansrecht van deze molen in ere hersteld. De gerestaureerde molen werd officieel geopend op zondag 28 april 2019 voor het grote publiek. In 2020 werd het restauratieproject bekroond met een bronzen medaille in de categorie "Heritage & Architecture" uitgereikt door de Publica Awards. Een bevestiging dat de molen een grote historische waarde heeft en een belangrijk cultureel symbool is die bewaard moet worden voor toekomstige generaties. BESCHERMD ERFGOED
In 2006 nam de Provincie West-Vlaanderen de Sint-Karelsmolen in erfpacht van het Polderbestuur Westkustpolder voor een periode van 99 jaar.
Dankzij de inzet van vrijwillige molenaars blijft de molen draaien en blijft deze bijzondere techniek zichtbaar voor toekomstige generaties. De molen is sinds 1943 beschermd als monument, sinds 1980 als landschap en sinds 2009 als bouwkundig erfgoed. BEZOEK AAN DE SINT-KARELSMOLEN
Rond de molen werd een rustplaats ingericht en er werd een parking aangelegd. Het pompgebouw kreeg eveneens een opfrissing.
Om veiligheidsredenen is de molensite niet vrij toegankelijk. Tijdens speciale activiteiten en molendagen openen de deuren en kan je de molen bezoeken met uitleg van een molenaar of molengids. Klik hier voor meer info. |
|
ONTDEK DE OMGEVING VAN DE SINT-KARELSMOLEN
|
|
|
De omgeving van de Sint-Karelsmolen leent zich uitstekend voor wandelingen, fietstochten en ruiterroutes. Het open polderlandschap kan ontdekt worden via onder andere:
Vaak worden er gegidste wandelingen, fietstochten georganiseerd door de omliggende steden en gemeenten om het polderlandschap te ontdekken.
- Ringslotwandelroute
- Smokkelfietsroute Duinpanne
- Moeren fietsroute
- Cobergher fietsroute
- Moerenruiterroute
- Pannendorpwandelroute
- Zannekinwandelroute
- Beverdijkwandelroute
Vaak worden er gegidste wandelingen, fietstochten georganiseerd door de omliggende steden en gemeenten om het polderlandschap te ontdekken.